در بحبوحه بحران خاورميانه و در حالى كه هنوز مقامات ايرانى نسبت به صدور بيانيه اخير «منع اشاعه» رهبران گروه هشت (هشت كشور صنعتى جهان) در حمايت از تصميم وزيران امور خارجه آمريكا، انگليس، فرانسه، چين، روسيه و آلمان (۱+۵) مبنى بر بازگشت پرونده هسته اى ايران به شوراى امنيت واكنش نشان نداده اند، حمايت هاى پى درپى محافل غربى از يكديگر همچنان ادامه دارد. پس از انتشار بيانيه منع اشاعه گروه هشت، وزيران امور خارجه اتحاديه اروپا كه براى بررسى تحولات خاورميانه روز دوشنبه در بروكسل تشكيل جلسه داده بودند نيز با شنيدن گزارش سولانا درخصوص رايزنى هاى نهايى با مقامات ايرانى، از بيانيه گروه هشت و در واقع گروه ۱+۵ حمايت كردند. خبرگزارى رويترز به نقل از شاهدان داخلى مى نويسد وزيران خارجه اتحاديه اروپا با ابراز دلسردى از اجتناب تهران از پاسخگويى به بسته مشوق هاى پيشنهادى تاييد كردند كه موضوع هسته اى ايران بايد به شوراى امنيت بازگردد و در شرايط كنونى ارجاع تنها واكنشى است كه اتحاديه مى تواند نشان دهد. در متن بيانيه مشترك وزيران خارجه اتحاديه اروپا آمده است: «اتحاديه اروپا نااميدى عميق خود را به از عدم دريافت پاسخ مثبت از سوى تهران اعلام مى كند.» با وجود آنكه مقامات تهران بسته مشوق ها را رد نكرده و تنها زمان بيشترى براى بررسى مجموعه طلب كرده اند، وزيران خارجه اتحاديه اروپا مى گويند: از آنجايى كه ايران نشانه اى از علاقه مندى براى حضور جدى در مذاكرات ارسال نكرده است، جامعه بين المللى به شوراى امنيت بازمى گردد تا تعليق فعاليت هاى غنى سازى را براى ايران اجبارى كند. اين بيانيه مى افزايد ما به راهكار ديپلماتيك درخصوص مسئله هسته اى ايران پايبند هستيم و ايده هاى مطرح شده همچنان روى ميز قرار دارند. علاوه بر اين در صورتى كه ايران راه تعليق عمليات غنى سازى و تمامى فعاليت هاى مرتبط با آن و اجراى پروتكل الحاقى را انتخاب كند، امكان ازسرگيرى مذاكرات و توقف روند شوراى امنيت وجود دارد. در پايان بيانيه مشترك وزيران خارجه اتحاديه اروپا آمده است: اروپا همچنان به ايجاد روابط درازمدت با ايران بر مبناى اعتماد و همكارى متعهد است و اين روند به پيشرفت در تمامى موضوعات مورد نگرانى شامل تروريسم، رويكرد ايران در قبال روند صلح خاورميانه و مسائل منطقه اى بستگى دارد. خبرگزارى رويترز با اشاره به تصميم اعضاى دائم شوراى امنيت براى بررسى موضوع ايران در شوراى امنيت مى نويسد: در حالى كه انگليس، آمريكا، فرانسه و آلمان (عضو غير دائم شوراى امنيت) از اعمال تحريم هاى اقتصادى عليه ايران حمايت مى كنند، اين اقدامات مورد تائيد روسيه و چين نيست. از سوى ديگر خبرگزارى فرانسه تنش هاى اخير در لبنان را عاملى براى به تاخير افتادن طرح موضوع هسته اى ايران در شوراى امنيت و تدوين پيش نويس قطعنامه توصيف مى كند. اين خبرگزارى انگليسى به نقل از ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه مى نويسد: بحث تحريم ايران نارس و نابهنگام است، زيرا ايران هنوز به اين مرحله نرسيده است. با اين حال پوتين خود را در نگرانى آمريكا و متحدان اروپايى اش درخصوص روند كند پاسخگويى ايران به مجموعه مشوق هاى پيشنهادى سهيم دانسته و مى گويد: «از ايرانيان مى خواهيم در كمترين زمان ممكن به مجموعه پيشنهادى پاسخ دهند تا مذاكرات بر مبناى بسته مشوق ها آغاز شود.» خبرگزارى رويترز مى نويسد: اظهارات پوتين در آستانه نشست شوراى امنيت، روسيه را در مقابل قدرت هاى غربى قرار داده است. رئيس جمهور روسيه مى گويد: «محمود احمدى نژاد رئيس جمهور ايران اوايل تابستان به من گفت بحث درخصوص مجموعه پيشنهادى غرب در ماه جولاى (تير) آغاز مى شود. اما اكنون جدول زمانبندى جديدى در ماه آگوست (مرداد) داريم.» احمدى نژاد روز سه شنبه در جمع مجلس دانش آموزى گفت: اين احتمال وجود دارد كه ايران با كشور هاى اروپايى در زمينه بسته پيشنهادى وارد مذاكره شود، اما تاريخ اين مذاكرات را اعلام نكرد. اين در حالى است كه آنگلا مركل صدراعظم آلمان اميدوار است ايران به زودى به مجموعه پيشنهادى ۱+۵ پاسخ دهد. مركل در كنفرانس خبرى در پايان نشست سران گروه هشت با سازنده خواندن مجموعه پيشنهادى گفت: اين مجموعه مستلزم پاسخى شايسته از جانب ايران است كه بايد به زودى به آن پاسخ دهد. خبرگزارى يونايتد پرس با اشاره به اظهارات اخير حميدرضا آصفى سخنگوى وزارت امور خارجه ايران در اين خصوص كه بسته مشوق ها مبناى قابل قبولى براى مذاكرات است به نقل از مركل مى نويسد: «علائمى كه دريافت كرديم حاكى از آن است كه ايران به زودى پاسخ مى دهد.»

سازمان هاى بين المللى فعال در اراضى فلسطينى هشدار دادند كه در پى حملات ارتش اسرائيل غزه در آستانه فاجعه انسانى قرار گرفته است مگر اينكه اقدام فورى و سريع براى جلوگيرى از بروز چنين فاجعه اى صورت گيرد. به گزارش پايگاه اينترنتى الجزيره، سازمان هاى بين المللى مستقر در فلسطين نسبت به تحولات اوضاع در سرزمين هاى اشغالى كه موجب افزايش مشكلات صدها هزار فلسطينى و وارد آمدن آسيب هاى فراوان به جامعه فلسطينى شده، ابراز نگرانى كردند. نمايندگى سازمان ملل در امور كمك رسانى و كاريابى براى پناهندگان فلسطينى هشدار داد كه وضعيت غزه از زمان آغاز حملات اسرائيلى در ۲۸ ژوئن گذشته بسيار بحرانى است و روزانه ۱۲ الى ۱۸ ساعت به خاطر قطعى برق به طور كامل در خاموشى به سر مى برد. از سوى ديگر سازمان جهانى بهداشت نيز اعلام كرد كه وضعيت بهداشت عمومى در غزه دچار يك بحران بى سابقه است. به گفته سازمان جهانى بهداشت، برخى از امكانات بيمارستانى و كمك هاى اوليه، به خاطر نبود سوخت و امكان بازتوليد حداكثر تا دوهفته آينده قادر است نيازهاى مراجعين را برآورده كند و پس از آن بحران تشديد خواهد شد. سازمان جهانى برنامه غذايى نيز اعلام كرد كه مواد ضرورى غذايى مانند آرد، توليدات غذايى و لبنيات هم به دليل قطعى برق و ممانعت اسرائيل از ورود كمك ها از خارج با كمبود اساسى روبه رو شده اند و در سه هفته گذشته قيمت ها تا ۱۰درصد افزايش يافته است. در همين حال دبيركل سازمان ملل خواستار اعزام امدادگران بين المللى براى كمك به فلسطينيان شد. در روزهاى اخير در اثر حملات ارتش اسرائيل ده ها فلسطينى كشته و بسيارى از تاسيسات زيربنايى غزه تخريب شده است. كوفى عنان با صدور بيانيه اى تاكيد كرد كه لازم است مواد غذايى و ساير نيازهاى ضرورى فلسطينيان از طريق گذرگاه «كارنى» تامين شود و هر چه زودتر موانع فعاليت ها و ورود نمايندگى هاى سازمان ملل رفع شود. دبيركل سازمان ملل همچنين از تمامى طرف هاى درگير خواسته است كه از خود خويشتندارى نشان دهند و به تعهدات قانونى خود طبق قوانين انسانى بين المللى عمل كنند.از سوى ديگر ده ها هزار تن از مردم مراكش و الجزاير در ابراز همدردى و همبستگى با مردم فلسطين و محكوم كردن عمليات نظامى اسرائيل در اراضى اشغالى تظاهرات كردند. به گزارش خبرگزارى ها ده ها هزار تن از مردم مراكش در رباط پايتخت اين كشور با برپايى تظاهراتى ضمن محكوم كردن اقدامات اسرائيل، نارضايتى خود را از سكوت كشورهاى غربى نسبت به اين اقدامات اعلام كردند. اين تظاهرات با حضور گسترده جنبش هاى اسلامى و مردم مراكش صورت گرفت. در الجزاير نيز تظاهرات هاى مردمى در همبستگى با مردم فلسطين برگزار شد. احزاب و گروه هاى شركت كننده در اين تظاهرات از جامعه بين المللى خواستند تا در برابر اقدامات اسرائيل عليه فلسطينيان مسئولانه تر برخورد كند. از سويى، پيش نويس قطعنامه اى كه از سوى كشورهاى عربى و توسط قطر به شوراى امنيت ارائه شده بود، نامتعادل و يكجانبه توصيف و رد شد. به گزارش خبرگزارى رويترز مقاماتى از ۱۵ كشور عضو شوراى امنيت در پشت درهاى بسته درباره اين پيش نويس بحث و گفت وگو كردند. كشورهاى عربى با ارائه اين پيش نويس از شوراى امنيت خواسته بودند تا عقب نشينى فورى اسرائيل را از غزه خواستار شود، اما فرانسه و آمريكا دو عضو داراى حق وتو در شوراى امنيت، اين قطعنامه را نامتعادل خوانده و از آن انتقاد كردند. قطعنامه قطر حتى براى مشورت هاى غيررسمى مطرح نشد و ديپلمات هاى سازمان ملل آن را نامربوط توصيف كردند. يك ديپلمات غربى به هاآرتص گفت: بهتر است قطر اين پيش نويس را لغو و يك پيش نويس متعادل ارائه كنند.
• ادامه عمليات نظامى اسرائيل در غزه
از سوى ديگر ارتش اسرائيل روز گذشته غزه را هدف حملات سنگين هوايى و آتش توپخانه قرار داد. حملات ارتش اسرائيل دو هفته پس از اسارت گيلعاد شليط سرباز اسرائيلى همچنان ادامه دارد و هنوز هيچ نشانه جدى از ايجاد آتش بس به چشم نمى خورد. اين در حالى است كه اسرائيل روز شنبه پيشنهاد اسماعيل هنيه براى برقرارى آتش بس دوجانبه را رد كرد و هرگونه اقدام براى آتش بس را منوط به آزادى سرباز اسرائيلى و توقف حملات موشكى گروه هاى فلسطينى دانست. در حملات هواپيماهاى اسرائيلى كه صبح روز يكشنبه صورت گرفت چندين فلسطينى زخمى شدند. در حملات خونين روز شنبه هشت فلسطينى از جمله يك كودك كشته شدند. از سوى ديگر گروهان هاى قدس، شاخه نظامى جنبش جهاد اسلامى اعلام كرد كه شهر «مجدل» اسرائيل را با موشك «قدس ۳» هدف قرار داده است. گردان هاى الاقصى وابسته به فتح نيز از شليك موشك «اقصى ۲» به «ناحال عوز» واقع در شرق شهر غزه خبر داد.

عمير پرتز رهبر حزب كارگر اسرائيل كه اينك سمت وزير دفاع در كابينه ايهود اولمرت را به عهده دارد، قرار نبود با فلسطينى ها همان رفتارى را كند كه پيشينيان راست گرايش كرده بودند، اما گويى اين جبر چپ گرايان اسرائيلى است كه در مقابله با فلسطينى ها پا جاى پاى راست گرايان بگذارند. عمير پرتز در واقع نخستين وزير دفاع غيرنظامى اسرائيل است كه عمر خود را نه در پادگان ها، بلكه در اتحاديه كارگرى سپرى كرده است. از همين رو بسيارى از راست گرايان اسرائيل، انتخاب او براى هدايت وزارت دفاع را «فردى اشتباه در جايگاهى اشتباه» توصيف كردند، به خصوص اينكه پرتز خود را بيش از هر مقام اسرائيلى ديگر مدافع صلح با فلسطينى ها معرفى مى كند. با اين همه پس از حمله رزمندگان فلسطينى به يك پست ديده بانى ارتش اسرائيل در مرز نوار غزه كه باعث كشته و زخمى شدن شش نظامى اسرائيلى و ربودن يك سرجوخه شد، پرتز با ساير مقام هاى اسرائيلى براى تهاجم سنگين عليه مواضع دولت فلسطينى تحت رهبرى حماس همراه شده است. ارتش اسرائيل در شش روز گذشته افزون بر حمله به پايگاه هاى گروه هاى مسلح فلسطينى در اردوگاه ها و تاسيسات زيربنايى دولت خودگردان در نوار غزه، هشت تن از وزيران كابينه اسماعيل هنيه و ۵۶ نماينده و مقام حماس را نيز دستگير كرده است. ارتش اسرائيل در عين حال تهديد كرده است كه اگر سرجوخه ربوده شده هر چه سريع تر آزاد نشود، ساير مقام هاى حماس را نيز دستگير خواهد كرد. چنين واكنش گسترده و ويرانگرى در برابر يك حمله محدود و ربودن يك سرباز، اسماعيل هنيه را به اين نتيجه رسانده است كه تمام اين عمليات طرحى از پيش تدوين شده براى ساقط كردن دولت حماس است. به نظر مى رسد هدف اصلى اولمرت و پرتز از عمليات جارى، بيش از آنكه سرنگون كردن دولت حماس باشد، در درجه نخست پر هزينه كردن عمليات رزمندگان فلسطينى و در درجه دوم نشان دادن چهره هاى قاطع از خود در برابر راست گرايان اسرائيلى است. پس از اغماى آريل شارون و به قدرت رسيدن ايهود اولمرت شمار حملات موشكى به شهرك هاى اسرائيلى از نوار غزه روز به روز افزايش يافته است. هر چند كه اين حملات هيچ گاه تلفات سنگينى بر جا نگذاشته، اما در عمل زندگى ساكنان برخى از شهرك ها به ويژه شهرك سيدروت را ناامن و مختل كرده است. دو هفته پيش شهردار سيدروت با فراخواندن ساكنان اين شهرك به اعتصاب عمومى و بستن راه هاى ورود و خروج شهر، خواستار استعفاى دولت اولمرت به دليل ناتوانى در تامين امنيت سيدروت شد. راست گرايان افراطى در پارلمان اسرائيل نيز با شهردار سيدروت همراه شدند و ضمن انتقاد از ناتوانى اولمرت و پرتز عقب نشينى يك جانبه ارتش اسرائيل از نوار غزه را علت تشديد شليك موشك به شهرك هاى اسرائيلى دانستند. راست گرايان به طور هم صدا از دولت اولمرت و به خصوص پرتز خواستند كه براى قطع موشك پرانى دست به كارى جدى بزند. اولمرت و پرتز اما در اين مورد چه كارى از دستشان ساخته بود؟ آنها ابتدا دستور هدف قرار دادن برخى از مناطق نوار غزه را كه گمان مى رفت محل پرتاب موشك هاست صادر كردند، اما اين اقدام منجر به قتل فجيع شمارى از غيرنظاميان فلسطينى شد و محكوميت بين المللى اسرائيل را به همراه آورد. راه دوم اشغال دوباره نوار غزه بود كه براى اولمرت حكم خودكشى سياسى داشت چرا كه اولمرت سرسخت ترين مدافع خروج يك جانبه از نوار غزه بوده و اصولاً با وعده تكرار همين سياست در كرانه باخترى رود اردن به قدرت رسيده است. اشغال مجدد نوار غزه در حقيقت به معناى اعتراف اولمرت به شكست قطعى سياست عقب نشينى يك جانبه از سرزمين هاى فلسطينى و بلا موضوع شدن برنامه او براى آينده بحران خاورميانه بود. اين همان نكته اى بود كه راست گرايان افراطى در پى آن بودند، بنابراين آنها با اعمال فشار سنگين عليه دولت اولمرت براى پايان دادن به موشك پرانى ها، قصد وادار كردن او به اتخاذ سياستى مغاير برنامه رسمى دولت داشتند تا بدين وسيله وى را تضعيف كرده و از قدرت بركنار كنند و در صورتى هم كه اولمرت به اين كار تن نمى داد، او را در بين افكار عمومى به عنوان چهره اى ضعيف و ناتوان معرفى كرده و به فشارهاى عمومى عليه او مى افزودند. شبه نظاميان وابسته به گروه هاى فلسطينى نيز به اين تنگناى دولت اولمرت واقف بودند و از همين رو به رغم همه فشارها، به موشك باران شهرك هاى اطراف نوار غزه ادامه دادند. در اين ميان، ربودن سرجوخه اسرائيلى به دولت اولمرت اين بهانه را داد تا از طريق رويارو شدن با دولت خودگردان فلسطينى تحت رهبرى حماس، هم چهره اى مصمم از خود نزد راست گرايان داخلى نشان دهد و هم با ضربه زدن به موقعيت حماس، آن را وادار به انتخاب يكى از دو خط مشى سياسى يا نظامى كند. حماس به عنوان حزب حاكم فلسطين كه مسئوليت هاى يك دولت را برعهده دارد، قاعدتاً نمى خواهد با اعلام جنگ رسمى با اسرائيل دستاوردهاى سياسى خود را فدا كند. در عين حال حماس كه با وعده ادامه مقاومت مسلحانه در برابر اسرائيل به قدرت رسيده است، هنوز در موقعيتى نيست كه در قالب يك دولت پايبند به قواعد عرفى و معمول آن عمل كند. بدين ترتيب دولت اولمرت پاشنه آشيل خود را كه همان ناتوانى از پايان دادن به پرتاب موشك از نوار غزه به شهرك ها است، به پاشنه آشيل دولت خودگردان كه همان تناقض كاركردى در تركيب توامان دولت رسمى و سازمان چريكى است، پيوند داده است. بر اين اساس به نظر مى رسد كه بحران جارى در سرزمين هاى فلسطينى توفان پيش از آرامش است، آرامشى كه دو طرف بحران با درك مشكلات خود و طرف مقابل ناچار به دستيابى به آن هستند

در پى كشته شدن ابومصعب زرقاوى امير القاعده در عراق، ايمن الظواهرى مرد شماره دو اين شبكه پيامى را منتشر كرد. وى كه زرقاوى را «امير شهداى امت مسلمان» توصيف مى كرد و تصويرى از او را پشت سر خود داشت، طى نوارى كه از شبكه الجزيره پخش شد، گفت: «ما شهيد شدن سربازى از سربازان و قهرمانى از قهرمانان و پيشوايى از پيشوايان امت را تسليت مى گوييم و از خداوند متعال مى خواهيم كه در عوض كشته شدن او آتشى را بر دشمنان صليبى و همكارانشان وارد آورد.» وى در همين رابطه از «مجاهدان» در عراق خواست كه پس از زرقاوى سلاح خود را بر زمين نگذارند و افزود: زرقاوى اولين شهيد در اسلام نبود و آخرين آن هم نخواهد بود. شما اگر به خاطر ابومصعب مى جنگيديد، پس او مرد و اما اگر به خاطر خدا مبارزه مى كرديد و به خاطر دفاع از آئين رسول الله پس نبايد سلاح تان را تا پيروزى يا شهادت بر زمين بگذاريد. ظواهرى مرگ زرقاوى را به گونه اى توصيف كرد كه در زير بمباران ها و نه در دخمه ها يا سرگردان بر هواپيما [اشاره به بوش] كشته شده باشد. مرد شماره دو القاعده خطاب به جورج بوش رئيس جمهور آمريكا گفت: «آرى اى بوش، از ما كسى كشته نمى شود مگر آنكه به يارى خدا انتقامش را خواهيم گرفت.» وى خطاب به مردم آمريكا نيز گفت: «بوش به شما دروغ گفته است كه با كشته شدن بن لادن و ملاعمر پيروز خواهيد شد. شما با امت مسلمانى روبه رو هستيد كه روحيه جهاد در آنها موج مى زند.» وى مالكى [نخست وزير عراق] و خليل زاد [سفير واشينگتن در عراق] را به دليل اعلام مرگ زرقاوى از موافقان آشكار با اشغالگران صهيونيست در عراق توصيف كرد. الظواهرى تاكيد كرد: مالكى از دين اسلام خارج شده، مجاهدان را كشته و براى دستيابى به حكومت با اشغالگران هم پيمان شده است. وى برخى از روحانيون عراق، مصر و كشور هاى عربى را به تلاش براى كسب جاه و مقام متهم كرد و افزود: آنها حاكمان خود را به اشتباه پاك و بى گناه مى دانند، ولى اسلام توحيد و يگانگى در برابر همه اين موارد خواهد ايستاد. در اين نوار ويدئويى هيچ اشاره اى به ابوحمزه المهاجر جانشين زرقاوى در عراق نشده بود.
• واكنش آمريكا
كاخ سفيد در واكنش به تهديد الظواهرى اعلام كرد اين آخرين تلاش تشكيلات تروريستى القاعده براى پيروزى در يك جنگ روانى است. يكى از مقامات كاخ سفيد به خبرگزارى فرانسه گفت: ما منتظر تهديد ها و خشونت هاى بيشتر دشمنان آزادى هستيم و در جنگ جهان عليه تروريسم، كار هاى زيادى داريم كه بايد انجام دهيم. وى افزود: جهان بينى تروريست ها با پيشرفت آزادى در تعارض است و دولت جديد عراق متعهد به تامين آزادى و شكوفايى براى همه عراقى ها شده است. همچنين يكى ديگر از مسئولان آمريكايى به شبكه الجزيره گفت: هيچ عاملى براى ترديد در صحت نوار ويدئويى جديد الظواهرى وجود ندارد. الظواهرى در آخرين نوار ويدئويى خود ضمن آنكه سوگند خورد انتقام خون الزرقاوى را بگيرد با اشاره به سخنان پيشين بن لادن افزود: تا زمانى كه فلسطين امنيت نداشته باشد، آمريكا نيز روى امنيت نخواهد ديد. مدتى است كه بن لادن رهبر القاعده در نوارهاى ويدئويى ظاهر نمى شود و اقدام جديد مرد شماره دو القاعده براى تسليت زرقاوى نيز مى تواند اين ظن را تقويت كند كه احتمال دارد بن لادن دچار مشكلاتى شده و در عوض الظواهرى نقش او را ايفا مى كند. ابومصعب الزرقاوى اخيراً توسط نيروهاى آمريكايى و عراقى كشته شد. وى عامل كشتار و بمب گذارى هاى زيادى در عراق ازجمله حوادث خونين كربلا و نجف بود.
